Naast mentale kenmerken heeft chronische stress een aantal negatieve fysieke effecten op het lichaam die aan duidelijke symptomen te herkennen zijn.

We maken in ons dagelijkse leven allemaal stressvolle situaties mee. We proberen een balans te vinden tussen de draaglast, oftewel de ernst en frequentie van bepaalde situaties, en de draagkracht. Hoe sterk zijn we om met dergelijke situaties om te gaan? Een drukke baan kan op den duur voelen als een zware last, ziekte of overlijden van een dierbare heeft meestal een impact waar je langdurig de effecten van ondervindt, maar ook het ontbreken van concrete levensdoelen en passie om ergens voor te gaan kan leiden tot een stressvolle situatie. Als hier niet goed mee omgegaan wordt ligt het gevaar op de loer dat deze stress een blijvend karakter krijgt.

 

Chronische stress

Wat is chronische stress? We spreken van chronische stress wanneer stressklachten langdurig aanhouden en de kenmerkende symptomen aanwezig blijven. Je hebt de gevolgen van ‘gewone’ stress niet meer in de hand en ontspanning blijft uit. Doordat het lichaam sterk is en de klachten nog niet aan de oppervlakte komen kan het nog even duren voordat je het echt gaat merken dat je last hebt van chronische stress. Afhankelijk van hoe sterk je bent kan dit maanden, zelfs enkele jaren onderdrukt worden zonder overspannen te raken. Wanneer het lichaam deze chronische stress niet meer aankan is de kans groot dat je hier fysieke gevolgen van gaat ondervinden. Het is in dat geval erg belangrijk dat je de aanwezige stress symptomen herkent, zodat je adequate actie kunt ondernemen.

 

Fysieke stress symptomen

Wat zijn de fysieke symptomen waaraan je kan merken dat je last hebt van chronische stress? Hieronder een aantal veel voorkomende fysieke symptomen die kenmerkend zijn dat je lichaam de stress niet meer goed opvangt.

 

Hoofdpijn

 

In gevallen van stress komt hoofdpijn regelmatig voor. Bij chronische stress is deze hoofdpijn langdurig van aardig. Het kenmerkt zich meestal door een drukkend gevoel, alsof er iets te strak om je hoofd is gebonden. De pijn is vaak het gevolg van de voortdurende spanning rond je nek, hals en schouders die naar je hoofd doortrekt. Het wordt daarom ook wel aangeduid met spanningshoofdpijn.

 

Nek- en rugklachten

 

De spanning die voortkomt uit chronische last van stress kan zich ook uiten in langdurige nek- en rugklachten. We hebben allemaal weleens last van een ‘vastzittende’ nek of schouders, bij een langere periode van stress blijft deze spanning continue zitten waardoor je spieren in je nek, hals en rug gaan verzuren en pijnlijk zullen aanvoelen. Aangespannen spieren hebben ook tijd nodig om te ontspannen en te relaxen, gebeurt dit niet dan zijn nek- en rugklachten stress symptomen die veel voorkomen.

 

Maag- en darmproblemen

 

Stress kan gepaard gaan met last van je maag en je darmen. Dat komt doordat je spijsvertering op stressmomenten minder aandacht krijgt, omdat er meer bloed naar je spieren gaat die dan veel energie verbruiken. Een onrustige spijsvertering zorgt voor druk op de maag en een gevoel van misselijkheid. In gevallen van chronische stress kan dit dus leiden tot gewichtsverlies.

 

Het tegenovergestelde komt ook wel voor, omdat door schommelingen in je bloedsuikerspiegel je last kan krijgen van eetaanvallen en enorme behoefte aan zoetigheid. Door langdurige stress kan je dus ook flink last krijgen van een toename in je gewicht. Door gezond te blijven eten, ook wanneer je last hebt van chronische stress, kan je in ieder geval proberen je gewicht stabiel te houden.

 

Hart- en vaatziekten

 

In stresssituaties gaat je hart ook meestal sneller kloppen. Bij ‘positieve’ stress stroom er meer bloed naar je spieren en zal je hartslag stijgen. Is dat van korte duur dan kan dat ervoor zorgen dat we scherper zijn en beter presteren, mits het gevoel van stress daarna wel weer afneemt. Aanhoudende stress is ongezond, aangezien je hart langdurig zwaar belast wordt. Chronische stress kan dan ook leiden tot een verhoogde bloeddruk, een onregelmatige hartslag of hartkloppingen. In het verlengde van een onrustige hartslag en hartkloppingen kunnen ook angst- en paniekaanvallen genoemd worden. Hartkloppingen worden door sommige mensen ervaren als een hartaanval, waardoor ze in de paniek sneller gaan ademen en meer gaan zweten.

 

Een bijkomend effect van stress kan zijn dat je ongezonder gaat leven. Denk aan (weer) meer roken, drinken van meer alcohol en het minder bewegen vanwege het gebrek aan fut in je lichaam. Met een ongezonde levensstijl ligt ook de kans op aandoeningen van hart en vaten meer op de loer.

 

Slaapproblemen

 

De onrust die door chronische stress wordt veroorzaakt gaat ook in je lichaam zitten. Deze rusteloosheid zorgt ervoor dat je ’s avonds moeilijker in slaap komt omdat je meestal nog ligt te piekeren over van alles en nog wat. Als dit langdurig aanhoudt leidt dit op termijn tot slaapproblemen, aangezien je lichaam elke dag voldoende rust nodig heeft om alle fysieke inspanningen van de dag te verwerken. Slaapproblemen leiden op hun beurt weer tot lusteloosheid en somberheid, waardoor je mogelijk in een negatieve spiraal terechtkomt waarbij fysieke klachten en stress hand in hand gaan.

 

Verder zijn er nog flink wat symptomen die erop kunnen duiden dat stress in jouw lichaam een chronisch karakter krijgt:

 

  • Opgejaagd gevoel
  • Hyperventilatie
  • Diabetes en overgewicht
  • Depressie
  • Snellere veroudering
  • Verminderde werking van het immuunsysteem
  • Spierafbraak
  • Verminderd zicht
  • Oorsuizen
  • Minder zin in seks

 

Gesloopt door chronische stress

De fase van het proces waarin je fysiek gaat merken dat je de stress niet meer aankan is een cruciaal moment in het proces van het verminderen van de stress. Veel mensen grijpen namelijk niet in wanneer symptomen optreden en proberen de klachten met concrete fysieke oorzaken te verantwoorden in plaats van stress als mogelijke veroorzaker aan te wijzen. Wanneer je echter wel inziet dat stress de boosdoener is dan ben je al een heel eind op weg. Het gevolg is wel dat je structurele veranderingen in je gedrag moet doorvoeren om je dagelijkse stress te verminderen. Het is ook goed je te realiseren dat je deze verandering niet alleen kan bewerkstelligen. Anders was je waarschijnlijk in eerste instantie niet eens in deze situatie beland.

 

Tips om chronische stress te verminderen

 

Herkennen van stress is één, er succesvol mee omgaan om stress symptomen aan te pakken is weer een volgende uitdaging. Samen met een personal coach zal je hard aan de slag moeten om de oorzaken achter stress te ontdekken en deze gericht aan te pakken. Toch zijn er al wel een aantal algemene tips te benoemen die stress mogelijk kunnen verminderen.

 

Geef je lichaam rust

 

Chronische stress zal niet snel weggaan wanneer je je lichaam onvoldoende rust geeft om te herstellen. Waarschijnlijk plan je in perioden van stress sowieso al niet veel dingen in na je werk, omdat je er simpelweg de energie niet voor hebt. Mocht je toch nog veel activiteiten in de agenda zetten, omdat je niet wilt toegeven aan de stress, heeft dit in de meeste gevallen een averechts effect. Een volle agenda, ook al staan er leuke uitjes in, zal meestal leiden tot nog een verdere opbouw van de chronische stress waar je al last van hebt. Geef jezelf de tijd om te herstellen en plan daarom zo min mogelijk in om je lichaam de rust te geven die het nodig heeft.

 

Probeer controle te houden

 

Controle is een belangrijk begrip in de context van stress. Mensen die stress ervaren hebben vaak het gevoel dat ze geen controle hebben over hun leven waardoor ze angstig worden en (langdurige) stress het gevolg is. Logischerwijs is het dan belangrijk om die controle weer terug te krijgen. Althans, het gevoel van controle, want volledige controle zal je nooit helemaal hebben. Maken van duidelijke keuzes, proberen minder verplichtingen aan te gaan, het goed regelen van je financiën en administratie en meer planmatig werken vergroten de kans op een gevoel van controle, wat chronische stress kan verminderen.

 

Probeer onzekerheid weg te nemen

 

Onzekerheid is ook een belangrijke stressfactor. Het gevoel niet jezelf te kunnen zijn speelt daarin een belangrijke rol. Doordat je jezelf constant anders voordoet dan wie je werkelijk bent bouwt de stress langzaam op in je lichaam. Perfectionisme is een eigenschap die daar ook mee samenhangt. Het komt voort uit een bepaalde mate van onzekerheid omdat je het gevoel hebt dat het nooit goed genoeg is. Deze faalangst kan leiden tot langdurige stress. Door je kwetsbaar op te stellen zal je veel makkelijker je eigen fouten accepteren en zien dat anderen dat ook doen. Daarmee zal je onzekerheid ook langzaam verdwijnen.

 

Voed jezelf met positieve gedachten

 

Het is goed en gezond om over belangrijke zaken na te denken zodat je de juiste keuzes maakt wanneer het nodig is. Stress kan optreden wanneer je altijd in gedachten bent. De continue prikkeling van je hersenen kost veel energie en kan daarnaast ook leiden tot onnodige negatieve gedachten. Mediatie of mindfulness kunnen helpen om je hoofd wat meer ‘leeg’ te maken zodat je wat meer in het hier en nu leeft.

 

Negatieve gedachten kunnen ook voortkomen uit een gebrek aan controle over de dingen die om je heen gebeuren. Door te accepteren en je niet al te druk te maken over zaken waar je toch geen invloed op uit kunt oefenen zal je merken dat je meer de aandacht op je eigen leven en functioneren legt. In plaats van weg te zakken in een (stress)spiraal van negatieve gedachten zal je merken dat je juist anderen kunt inspireren om ook met een andere blik naar de wereld te kijken en dingen te veranderen in de wereld waar je wél invloed op uit kunt oefenen.

 

Bewegen en spelen

 

Regelmatig bewegen en sporten heeft bewezen chronische stress te verminderen. Het maakt daarbij niet heel veel uit wat je doet, maar 2 a 3 keer je lichaam goed uitputten zorgt voor meer energie en houdt je stressniveau veel beter in balans. In het verlengde daarvan is spelen ook erg belangrijk om stress aan te pakken. Je hoofd leeg maken en even niet denken aan de beslommeringen van alledag zal je merken dat je je veel vrijer en meer ontspannen voelt.

 

Soms is bovenstaand wel wat makkelijker gezegd dan gedaan, juist in het geval van chronische stress. Een futloos, weinig energiek gevoel zorgt er dan voor dat je vaak geen zin hebt om naar buiten te gaan of af te spreken met vrienden voor avontuurlijk uitje. Deel van het herstelproces is om hier juist ja tegen te zeggen en jezelf weer in gang te zetten. Je zal zien dat de omgang met anderen en het bewegen van je lichaam een belangrijke stap is in het verminderen van chronische stress!

 

 

Auteur: de Redactie.

Maak kennis met onze stresscoach

Ed Caffin

Bekijk Ed's adviezen